Toksik ilişki, manipülasyon, zarar verici davranışlar denince ilk akla gelen kişilikler narsistler, borderline kişilikler, psikopatlar, dark triad(karanlık üçlü). Yeni yeni bilinmeye başlanan ve en az az önce saydığım yapılar kadar habis ve yıkıcı olan kişiliklerle tanıştırmak istiyorum; karanlık empat’lar. Sadece adından belli çıkarımlar yapanlar olacaktır zira iki kısa kelime fakat çok şey söylüyor. Ben yine de detaylarına ve dinamiklerine vakıf olunması taraftarıyım çünkü tıpkı gizli narsistlerde olduğu gibi ikilemde bırakan bir yapı. “Ama çok iyi davranışları ve yaklaşımları var” minvalinde sorgu cümleleriyle beraber konduramama da eklenince tespit edip ona göre şekil almanız hatta belki de koşarak uzaklaşmanız gereken bu kişilerin besini olmaya devam edebiliyor kişiler.
Dark Empath Kimdir?
His işlevi gelişmiş, kuvvetli olan kimseler. İnsanlar arası bağ, yakınlık, sıcaklık duygular ve his paylaşımı vasıtasıyla kurulur. Uzun yıllar süren dostluklar hatta ömürlük yol arkadaşlıkları… Bu işlev ve sonucunda kurulan paylaşım her zaman koşulsuz, hedefsiz saf&pür bir birlikteliğe hizmet etmiyor. Karanlık empatlar işte tam bu noktada akıllara gelmeli.
Zayıflık ve güçsüzlüklerini kontrolle, karşısındakinin imkanlarıyla kapatmam güdüsüyle ilişki kurarlar. Ötekinin özünü ve sadece varoluşunu onamaz, görmezler; kazanım, çıkar için sokulurlar. İhtiyaç ilişkisi kurarlar. Dark empat’lar özellikle çocukluk döneminde ihtiyaçları karşılanmamış, görülmemiş, ihmal edilmiş, duygusal istismar fiziksel şiddet gibi zorlu deneyimler yaşamış kişilerdir. Kırılgandırlar. Cesaret, hakkaniyet, objektiflik bulunmaz.
Sıcak, kapsayıcı, anlayışlı, empatik, ortak, yoldaş, derttaş, paydaş, dinleyici, terapist&psikolog, eşlikçi, yol arkadaşı, asla terk etmeyen – hep olacak olan, aile, yuva deneyimleri yaşatırlar. Bu tür ihtiyaçları bulunan kişilere cazip gelir. Bu yetileri bulundurup da karşısındakiyle paylaşmak, sunmak değildir gayesi, bu yetileri araç olarak kullanıp diğer kişiyi bağımlı kılmak, onun üstünde güç kurmak hedefi olur.
Yukarıda ihtiyaçtan kaynaklı yöneldiklerini söylemiştim. Karanlık empatlar da tıpkı psikopatlar gibi hedef odaklıdır fakat bu hedefler tam bilinçli değildir. Kendi ihtiyaçlarının farkında olmayabilirler. Ötekiyle ilişkilenmeleri çocukluk döneminden beri aynı kalıplarla süregeldiği için zarar verici davranışları direkt değil dolaylı olarak zarara yol açabilir. Psikopatlarda bilinç vardır. Hedefledikleri B noktasını kurgularlar, planlarlar, süreci yönetirler. Dark empatlar ise bu açıdan ayrılır. Narsistlerin içgörüsüzlüğüne benzetilebilir. İhtiyaçlarının ve hedeflerinin belirsizliğini bilinçlenerek daha planlı hale getirirse Dark Triad(karanlık üçlü) kişiliğe evrilebilir.
Dolambaçlı, dolaylı iletişim ve ilişkilenme yolu izlerler. Direkt, net, neyse o iletişimine alışık değildirler. Karşısındaki kişi bu kanala çekmeye çalıştığında yanaşmaz. Tariz, iğneleme, laf sokma, muğlak aşağılama, yerin dibine sokma, rezil etme gibi enstrümanlara sık sık başvurur. Cezalandırma davranışları görülür. Küsme, soğukluk, tavır yapar. Rahatsızlığını ve neye darıldığını paylaşmaz. Bu yönleri gizli narsistlere çok benzer. Pasif agresiftir. Uğraştırır, açık ve şeffaf değildir.
Dark empatların gerçek kişilikleri kolay kolay çözülemez. Ketumdurlar, kendilerini açık etmezler. Daha da kötüsü kendileri dahi iyilikle iç içe, iyi insan oldukları yönünde kendilik algısına sahiptirler. Mağdur ve kurbandırlar. Kıran döken yapıları olmadığı için hedefindeki kişi alenen onu göremez. Bazı davranışları aşırı fedakar ve sıcak olduğu için kafa karıştırır. Bu tür kişilerle birlikte olanların içinde huzursuzluk, çoğunlukla da mide bulantısı hissi, bedensel reaksiyonlar, rüyalarda karışıklık, uykuda dinlenememe ve düzensizlik belirtileri görülebilir. Herşey yolunda görünse dahi “birşeyler yanlış” hissi peşi bırakmaz.
Tek başlarına kalamaz, yalnızlıktan korkar, birey olamamıştır, sızlanma ve memnuniyetsizlik, şikayet, hayıflanma, suçlama, hep kötü dışarıda… Sorumluluk almaz. Çok fazla sayıda arkadaşı yoktur; sayılı arkadaşı varsa bunlar da sınır koyamayan, bilinçsiz, yaralı şifacı, empat, anaç, psikolog tipi kişilerdir. Karanlık empatlar ile herkes ilişkilenemez, kaldıramaz.
Evlilikte Karanlık Empatlar
Dark empat kişilikler kendi başlarına zayıf ve güçsüz oldukları için mutlaka bir besin kaynağına ihtiyaç duyarlar. Sömürme, kan&enerji emme, üstünden geçinme tarzı ilişkilenmeleri olur. Eğer enerjin çekilmiş ve emilmiş, sürekli yorgun, sinmiş ve bezmiş, mutsuz, motivasyonun ve yaşam enerjin yerlerde, hedefsiz ve hayalsiz, neşesiz bir vaziyetteysen eşin karanlık empat olabilir. Narsistler de benzer şekilde vampirist kişiliklerdir. Ayrımı daha çok empati kapasitesi üstünden yapmak ve diğer ayırıcı belirtileri hesaba katmak elzemdir.
Maddi anlamda kaynaklarını akıtsan da memnun edemiyor ve takdir alamıyorsan, bir türlü yeterli hissetmiyorsan, o dışarda dünya iyisi fakat kapı kapandıktan sonra ne çektiğini sen biliyorsan eşin bu tipte biri olabilir. Çocuksu ve olgunluktan uzaksa, iletişim kurmakta zorlanıyor saçını başını yoluyorsan, periyodik olarak öfke krizleri yaşıyorsan bunları da şüphe silsilesine eklemekte fayda var.
Kendini tanımakta zorlanıyorsan, kendi değerlerin ve inançların değiştiyse veya artık tanımlayamıyorsan, kararsızlaştın, özgüvenin yerlerde, kendine saygın zayıfladı veya bitti, anlamsızlık hüküm sürüyorsa alarm çanları çalıyor demektir. Unutma, bu tipteki kişiler vampiristtir. O, kendi başına enerjisini yukarı seviyede tutamaz. Sana ihtiyacı var. Evlilikteki denklemden kendini çıkardığında onun hayatından nelerin eksileceğini tahayyül et. Eğer masaya çokça şey koyuyorsan ve bunlar bu güne değin görülmediyse, üstüne eleştiriliyor ve eksik hissettiriliyorsan yanlış bir yolda yürüyorsun demektir.
Çocuklarla ilişkilerine gelirsek yüzeysel baktığımızda fedakar, çocuklarını önemseyen, fazlasıyla iyi bir ebeveyn görebiliriz. Daha derinlere indiğimizde ise çocukları kendi isteklerine göre şekillendiren, tahakküm kuran, çocuklarına yatırım gözüyle bakan, kesinlikle otoritesine karşı gelinmesini istemeyen, çocukları diğer ebeveyne karşı dolduran, dertlerini anlatan, çocuğu sırdaş – yoldaş gören, çocuğunu erken olgunlaştıran, çocuklar arasında ayrım yapan bir yapı görürüz ki elbette korkutucudur.
Özünde Zayıf, Gücü Başkalarından…
Dark empatlar birey olarak güçsüz, donanımsız, yetisiz ve maddi – manevi gelişim bakımından geride kalmış bireylerdir. Kendilerine güvenemezler. Özgüvenleri ve özsaygıları düşüktür. “Beceremem, üstesinden gelemem, baş edemem, halledemem” türevi inançları yerleşiktir. İş ve çalışma hayatında ezilebilirler. Arkadaş ortamlarına alınmayabilirler. Çevreleri sınırlıdır. Kendilerini dışlanmış, istenmeyen, sevilmeyen olarak algılarlar. Hayata karşı öfkeli, insanlara karşı güvensizdirler. Yaratıcı ve kaderin kendileriyle zoru olduğunu; diğer kişilerin kayırıldığını düşünürler. Geri kalmış hisseder, hayatta bir türlü istedikleri yerde kendilerini bulamazlar.
İşte tam da bu noktada karanlık empatların gücü başlıyor. Kendilerinde bulamadıkları kaynakları ötekiler üstünden elde ederek kontrolü ve yönetimi ellerinde tutuyorlar. Mağduriyet ve çilekeşlik postuna bürünerek duygusal, maddi, operasyonel kazanımlar elde ediyorlar. Diğerlerini kendisinin kölesi, hizmetçisi, sadık müridi haline getiriyorlar. İstek ve arzuları karşılanmayınca çeşitli cezalandırma metodlarıyla terbiye ediyorlar. Hepsi bir kenara tüm bu manipülasyonları fark ettirmeden ve sinsice gerçekleştiriyorlar. Bu sebeplerden bireylerin karanlık empatlar hakkında bilgi sahibi olması, kullandıkları yaklaşımlara hakim olması elzem. Karanlığın en büyük düşmanı ışık(bilinç)tır.