Hoşgeldin, bu yazım narsisistik anneler yazı serisinin ikincisi, ilkini okumadıysan ve ilgilenirsen proje çocuk yetiştiren narsisistik anneleri yazdım. Burda ise o tipin tam ters ucundaki profilden bahsedeceğim. Çocuğunu proje gören anne ilgili hatta fazlaca ilgili, işgal eden, çocuğa alan tanımayan, bilir ve yönlendirir, çocuğun benliğinin büyük porsiyonunu oluşturan, iç içe geçmiş anne iken ihmalkar anne çocuğu saldım çayıra mevlam kayıra şiarıyla büyütmüş, daha doğrusu büyütmemiş çünkü çocuk kendi kendine büyümüş, takip etmeyen, gözlerini çocuğun üzerine dikmemiş, elini çocuğun omzuna koymamış, veli toplantılarına katılmamış veya katılmışsa dahi gönülsüz ve isteksiz görev icabı mecburi katılmış, mezuniyetlere gitmemiş, çocuğun anlamlı başarılarına kayıtsız, kaygısız, annelikten çoktan vazgeçmiş veya hiç başlamamış, kendi dünyasında, umursamaz ve kayıtsız, çocuğa sağlayan ve veren değil; sürekli alacaklı, mutsuz, depresif, erkek çocuğu kendine koca görebilen, dışarda ağzı var dili yok; evde kök söktüren, alıngan, eleştiriye hayta geribildirime kapalı, eşiyle evliliği mutsuz ve eşinden şikayetçi, eşinin ailesinden dertli, yalnız kalamayan&yalnız kalma korkusu olan annedir. Tüm bu özelliklerin bulunması şartı yoktur, önemli sayıda özelliğin birlikte bulunuyor olması ile bu tipte bir narsist anneden söz ediyor olma ihtimalimiz artar.
Öksüz Hissetmenin Altı Boş Değil
Çocukluktan itibaren bireylerde kimsesizlik, bir başınalık, yalnızlık ve ıssızlık duyguları süregeliyor. Sebebi ve kaynağı bilinemese de hissediliyor. Kafa karışıklığı ve anlam verememe yaşanıyor, bunun yaşanmasının bir sebebi fiziksel olarak bir anneye sahip olsa da ruhen annesinin olmamasından kaynaklanıyor. Görünür olan her zaman aldatma ve atlatmada avantajlıdır. Etten kemikten bulunuyor olması, aynı çatı altında yaşamın geçirilmiş olması gerçekten var olduğu anlamına gelmiyor. Annenin bulunuyor olmasının geçerli sebebi çocuğunun olması ve çocuğunun anneye ihtiyacı olduğundan dolayı annelik yapmak ihtiyacı hissetmesinden ileri gelmeyebilir. Bu yazının konusu olan anneler gibi mesela. Bu tip ihmalkar narsist annelerin çocukla aynı çatı altında yaşamına devam etme sebepleri; maddi yetersizlikten dolayı boşanamama, gelecekte çocuğundan bakım alma ve özellikle yaşlılıkta kendine baktırma yatırımı(borç, minnet, alacaklılık), belirsiz ve bilinmez hayata açılamama, korku ve kaygılar, özgüvensizlik, kendi başına yaşam içinde kalamayacağına inanma gibi çocuktan bağımsız sebeplerle saçını süpürge ettiğini söyleyebilir ve civara annelik cakası satabilir. Narsisizmde gerçeklik algısı bozuk, bu anneler de bu kaideden münezzeh değiller elbette.
Yük ve Fazlalıkmış Hissi
Önceki başlığa paralel bir diğer his de yük olmak. Birşey istemekte zorlanmak, değersizlik, paylaşmak yerine dinlemek, kendini öne koymak yerine geri planda kalmak, önce karşı tarafı düşünmek, kendini ihmal etmek belirtileri çocuğun ebeveyn ve aile içinde fazlalıkmış mesajı veren aynalamaları sonucu yerleşir. Kıyıda köşede öylece büyümeli, ayakbağı olmamalı, baş ağrıtmamalı, sesi fazla çıkmamalı, hiç ağlamamalı, dert yaratmamalı ve biran önce evden gitmesi gerekir. Önüne konulan tabak masaya bırakılırken el titrer, içine konan yemekte göz kalır. Bu çocuk yaşadığı travmatik deneyimleri paylaşamaz. Özetle “varoluşundan memnun değilim, varlığın başlı başına bir problem” mesajını alan çocuğun neden yük gibi hissettiğini daha iyi anladığınızı umuyorum. Bu cümleler dil ile söylenmediği için yokmuş gibi yaşanır fakat ruhsal düzlemde herşey tanınır.
Mütevazi Bencillik ve Bitmeyen Borç
Bu anneler münzevi, mütevazi, sinik, hayattan tokat yemiş, istediğini bir türlü bulamamış, kırılgan, zararsız görünümlerde olmakla birlikte verdikleri zarar kırıp döken babalardan çok daha derin olur. Babanın yaptığı alenidir, tartışmaya ve sorguya kapalıdır, dürüsttür ve hepsinden önemlisi ve hepsinin temeli; açıktır. Anne ise zehirler. Bu zehir görünmez olduğu için içenler tarafından fark edilmez. Hastalandığını hisseder fakat nasıl hastalandığını anlayamaz. Bunda narsisizmin ikili yapısı yani iyi ve kötü özellikleri farklı zamanlarda ortaya çıkarma yönünün payı büyüktür. Konuyla ilgili Youtube kursuma kaydolabilirsin. Tüm çevre ahali tarafından “iyi” denen bu anne eşine ve çocuğuna ızdırap olur. Bu azap olma da az önce babayla kıyasta belirttiğim gibi açık olmadığı için kafa karışıklığı ve “haksızlık mı ediyorum!” bataklığında debelenilmesine yol açar.
İhmalkar ve çocuğundan kopuk narsist annelerin çocukları düğün derneklerini kendileri yapar, hayat gailesinde özellikle maddi destek görmez, kendi bacağından asılır. Çocuğuna yatırım yapmayan ebeveyn tam tersi beklentili pozisyondan çıkmaz. “Zamanında ben size baktım, büyüttüm, şimdi sıra sizde” minvalinde cümleler kurabilir. Asgari ve temel ihtiyaçları bile zor bela karşılamışken böyle bir cümle kurmaktan utanç duymaz elbette. Ara sıra “dört dörtlük olmasa da” gibi yumuşak kelimelere başvurabilir fakat samimiyetsizliği rahatlıkla hissedilecektir. Gerçekliği eğip büker. Talep ve ihtiyaçları giderirken çocuğun burnundan getirir, delirttikten sonra karşılar, çocuk için artık anlamını yitirir; yetişkinlikte anlatılarında geçmişte herşey yolundaymış izlenimi verir. Çocuk, bilinciyle inansa bile içten içe “öyle olmadı sanki ya, ben öyle hatırlamıyorum” der. Resmen akılla ve algıyla oynanır.
Narsisistik ebeveyn temalı diğer yazılarım için blog sayfama göz atabilir, benimle çalışmak için iletişime geçebilirsin. Huzur ve sağlıkla kal.
Psikolog Kağan AY, narsisistik kişilik bozukluğu, toksik ilişkiler ve duygusal istismar, travma bağı alanlarında uzmanlaşmış bir psikologdur. İzmir Üniversitesi ve Yaşar Üniversitesi mezunu olan Kağan AY, bireysel danışmanlık, eğitim&atölyeler ve online platformlar aracılığıyla çalışmaktadır.